Dit zijn de eerste tekenen van werkstress, nog voor het te laat is

Een collega die altijd op tijd naar huis ging, blijft nu opeens hangen. "Even dit afmaken." Klinkt het bekend? Rianne van Gerven, verpleegkundige, herkent het direct. En ze weet: dit is een signaal dat je serieus moet nemen.

Overwerken is het eerste teken

Werkstress treft zorgverleners harder dan welke andere sector ook. De Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden toont dat werkdruk jaarlijks 9,8 miljoen ziektedagen kost, meldt TNO. De totale rekening: €4,4 miljard per jaar. Dat geld gaat ergens vandaan. Vaak van de mensen die al het zwaarst werken.

Het klinkt misschien raar. Maar iemand die opeens begint over te werken, vraagt aandacht. Raakt die persoon eenmaal in een burnout? Dan duurt herstel gemiddeld meer dan tien maanden, berekende ArboNed. Overwerken is het vroegste signaal. Burnout is het eindpunt.

"Het eerste signaal van werkstress is overwerken. Als iemand altijd op tijd naar huis ging en nu opeens begint over te werken en zegt: 'Ik doe het nog even, even dit afmaken.'"

Dat kleine zinnetje. Dat is het moment waarop je moet ingrijpen. Niet morgen. Nu.

Vaker ziek, vaker geïrriteerd

Ziekte is een lichaamssignaal. Als iemand vaker uitvalt dan normaal, is er iets mis. Niet altijd fysiek. Vaak ook mentaal. Het ziekteverzuim in de zorg bedroeg 7,4% in 2023, tegenover 5,3% gemiddeld (CBS). Dat hoge verzuim staat niet op zichzelf. Het aandeel zorgverleners met een burnout steeg van 15% in 2019 naar 18% in 2023. In diezelfde periode daalde het aandeel vitale zorgverleners van 63% naar 59%, aldus AZW. Twee tegengestelde trends. Één richting.

"Het vaker ziek zijn is een belangrijk signaal dat het minder goed met iemand gaat. Maar ook gestrest zijn in het werk. Iemand die uitblonk door rust en ontspanning, dat opeens ook minder gaat."

Zorgverleners zijn goed in het aanvoelen van anderen. Gebruik dat ook voor je collega's. Dat is geen bemoeizucht. Dat is goede samenwerking. Speelt jouw leidinggevende ook een rol? Lees dan waarom leidinggevenden in de zorg één ding verkeerd begrijpen.

Vertrouw je buikgevoel als collega

Je voelt wanneer iets niet klopt. Rianne is er duidelijk over: spreek het dan ook uit.

"Als jij al een niet-pluis gevoel hebt bij een collega, durf dat dan ook uit te spreken. Soms voelt iemand het zelf nog niet, maar zie jij het al als collega."

Uit Nursing.nl blijkt dat driekwart van de verpleegkundigen werkdruk ervaart die doorwerkt in hun gezondheid of privéleven. De kans is groot dat de collega naast je ook iets draagt. Jouw buikgevoel is dan geen inmenging. Het is goede samenwerking. Het kost moed. Maar een goed team kijkt ook naar zichzelf.

Over Rianne

Rianne van Gerven is verpleegkundige en trainer met meer dan tien jaar ervaring in de zorg. Ze zag hoe collegas vastliepen op werkdruk en besloot hen te helpen. Via haar trainingen helpt ze zorgverleners meer werkplezier en grip op hun werk te vinden. Lees meer op riannevangerven.nl.