Wat doet een basispsycholoog?

Wat doet een basispsycholoog?

Je diploma is (bijna) binnen, en nu wil je weten wat je er in de praktijk mee kunt. Misschien heb je al een stage in de ggz gedaan, of twijfel je nog tussen soorten psychologen. De rol van basispsycholoog geeft je helder zicht op het vak én op je volgende stap.

Wat is een basispsycholoog?

Een basispsycholoog is een psycholoog met een afgeronde universitaire studie, meestal een bachelor gevolgd door een universitaire masteropleiding in de psychologie. Je werkt in de ggz of individuele gezondheidszorg en richt je vooral op diagnostiek, intakegesprekken en het voorbereiden van psychologische behandelingen. De term psycholoog is in Nederland geen beschermde titel, maar functies als gz-psycholoog of klinisch psycholoog zijn dat wel. Voor die rollen heb je een BIG-registratie nodig en de titel gz-psycholoog vraagt een tweejarige opleiding na een aantal jaar werkervaring. In de rol van basispsycholoog draag je al veel verantwoordelijkheid, terwijl je nog niet in het BIG-register staat. Een basispsycholoog kun je zien als de eerste vakspecialist waar cliënten mee spreken wanneer zij met psychische klachten hulp zoeken. Je maakt de hulpvraag helemaal duidelijk, zodat de hoofdbehandelaar gericht keuzes kan maken. Wie breder wil kijken naar het beroep psycholoog kan meer lezen via het artikel over wat een psycholoog doet.

Wat doet een basispsycholoog in de praktijk?

Een basispsycholoog onderzoekt de hulpvraag van cliënten en vertaalt deze naar heldere stappen in de behandeling. Je gebruikt theoretische kennis uit je universitaire studie in concrete gesprekken, tests en oefeningen. In je werk komen vaak deze onderdelen terug:

• Je voert intakegesprekken waarin je de hulpvraag, voorgeschiedenis en persoonlijkheid van cliënten onderzoekt.

• Je doet diagnostisch onderzoek met vragenlijsten, observaties en tests om diagnoses te stellen, onder supervisie van een gz-psycholoog.

• Je bereidt psychologische behandelingen voor, zoals oefeningen in cognitieve gedragstherapie in een groep of individueel gesprek.

• Je stelt samen met de hoofdbehandelaar, vaak een klinisch psycholoog of gezondheidszorgpsycholoog, een behandelplan op en licht dit toe aan de cliënt.

• Je legt diagnoses en voortgang vast in dossiers, zodat het team overzicht houdt en de BIG-registratie van de hoofdbehandelaar klopt.

• Je volgt vaste momenten van supervisie om je deskundigheid te vergroten en casussen te bespreken.

In sommige organisaties werk je nauw samen met andere gedragsdeskundigen. Wie benieuwd is hoe het werk van een gedragswetenschapper zich verhoudt tot de rol van basispsycholoog, vindt duidelijke verschillen in het artikel over wat een gedragswetenschapper doet.

Werkplekken waar een basispsycholoog werkzaam is

Een basispsycholoog is werkzaam op verschillende plekken binnen de ggz en individuele gezondheidszorg. Denk hierbij aan een polikliniek, een ziekenhuis, de basis ggz, de specialistische ggz of een eigen praktijk onder supervisie. Je dag kan bestaan uit een reeks intakegesprekken in de ochtend, gevolgd door rapportages en uitwerking van diagnostiek in de middag. Soms werk je op locatie en soms thuis voor bijvoorbeeld verslagen of het voorbereiden van psychologische behandelingen. In sommige teams heb je ook te maken met crisissituaties, waarin snel schakelen en heldere communicatie belangrijk zijn. In de jeugdzorg en het onderwijs werk je vaak samen met orthopedagogen. Wie nieuwsgierig is naar die rol, kan via het artikel over wat een orthopedagoog doet goed zien waar de accenten anders liggen.

Met wie werkt een basispsycholoog samen?

Een basispsycholoog werkt samen met verschillende zorgverleners binnen een multidisciplinair team. Dit geeft je een breed beeld van soorten psychologen en andere functies in de praktijk. Veelvoorkomende samenwerkingen zijn:

1. De gz-psycholoog die supervisie geeft, beslissingen neemt over diagnoses en eindverantwoordelijk is voor de behandeling.

2. De klinisch psycholoog die vaak hoofdbehandelaar is bij complexe casussen en behandeling uitzet bij jou en collega’s.

3. De psychiater die medicatie voorschrijft en samen met het team afspraken maakt over het behandelplan.

4. De psychotherapeut die langere psychologische behandelingen geeft, waarbij jij bijvoorbeeld diagnostiek of oefeningen voorbereidt.

5. De hulpverlener of onderzoeker die informatie aanlevert, huisbezoeken doet of data verzamelt rond de cliënt.

In het onderwijs, sociaal domein of de jeugdzorg werk je ook veel samen met orthopedagogen en gedragswetenschappers. Wie juist die route overweegt, kan via het artikel over hoe je orthopedagoog wordt goed vergelijken met de stappen richting basispsycholoog.

Werkplezier en impact van een basispsycholoog

De impact van wat doet een basispsycholoog merk je direct in het leven van cliënten. Denk hierbij aan iemand als Anna, een jonge vrouw met een depressie en slaapproblemen, die zich meldt bij de geestelijke gezondheidszorg. Tijdens haar eerste gesprek met een basispsycholoog werd haar hulpvraag helemaal duidelijk. Via gericht diagnostisch onderzoek kwam er een passend behandelplan met cognitieve gedragstherapie onder een gz-psycholoog. Binnen enkele maanden pakte Anna haar dagelijkse leven beter op, juist doordat zij snel gehoord en geholpen werd. Voor cliënten betekent de inzet van basispsychologen kortere wachttijden, heldere uitleg en psychologische behandelingen die aansluiten bij hun situatie. Voor jou als professional geeft dat zichtbaar resultaat, veel contact en een gevoel van bijdrage. Wie meer wil weten over het herkennen van overbelasting op de werkvloer, kan terecht bij de informatie van Psyned over een naderende burn-out bij personeel.

Welke vaardigheden heeft een basispsycholoog nodig?

Een basispsycholoog heeft zowel inhoudelijke kennis als mensgerichte vaardigheden nodig. Je werkt met kwetsbare mensen, dus je houding in elk gesprek maakt verschil. Belangrijke inhoudelijke onderdelen zijn diagnostiek, kennis van psychische klachten en bekendheid met behandelmethoden zoals cognitieve gedragstherapie. Je weet hoe het BIG-register werkt en wat nodig is voor BIG-registratie als je later wilt doorgroeien naar een beschermde titel. Daarbij heb je sterke soft skills nodig: je luistert goed, stelt open vragen en kunt ingewikkelde informatie begrijpelijk uitleggen. Je combineert analytisch denken met empathie en gebruikt praktijkervaring om je aanpak steeds scherper te maken. Wie zijn vaardigheden wil versterken, kan starten met een basiscursus diagnostiek of een stage binnen de ggz, en kan meer lezen in het artikel over hoe je psycholoog wordt.

Opleiding, BIG-register en salaris

De weg naar basispsycholoog begint met een universitaire masteropleiding in de psychologie aan de universiteit. Vaak start je met een bachelor psychologie en kies je daarna een master die aansluit bij klinisch werk, zodat je de juiste theoretische kennis opbouwt. Na je studie ga je aan de slag om praktijkervaring op te doen in de ggz. Voor de titel gz-psycholoog volg je een tweejarige opleiding, waarvoor je eerst een aantal jaar werkervaring nodig hebt. Voor toelating wordt vaak gekeken naar totaal vier jaar werkervaring en een jaar praktijkervaring binnen erkende settings. Als basispsycholoog verdien je gemiddeld tussen de € 3.000 en € 4.500 bruto per maand. Dit bedrag hangt af van het aantal jaar werkervaring, de cao en de soort organisatie. Wie wil zien hoe het salaris zich ontwikkelt richting functies als gezondheidszorgpsycholoog of klinisch psycholoog, kan in het artikel over wat een psycholoog verdient concrete bedragen per functie vinden.

Hoe ontwikkel je je als basispsycholoog?

Een basispsycholoog is vaak een mooie startpositie binnen de geestelijke gezondheidszorg. Je leert het vak in de praktijk en ontdekt welke specialisatie bij jou past. Je ontwikkeling bestaat vaak uit drie onderdelen:

• Je bouwt praktijkervaring op door te werken met verschillende doelgroepen, zoals jeugd, volwassenen of ouderen.

• Je volgt supervisie en intervisie, waarin je casussen bespreekt en reflecteert op je handelen.

• Je volgt cursussen of aanvullende opleidingen, zoals een basiscursus cognitieve gedragstherapie of scholing rond diagnostiek.

Na een aantal jaar kun je kiezen voor een tweejarige opleiding tot gezondheidszorgpsycholoog, psychotherapeut of later zelfs klinisch psycholoog. Zo kun je blijven ontwikkelen in de richting die bij jou past, of dat nu meer behandelen, meer diagnostiek of meer onderzoek is.

Werken als basispsycholoog via Maandag®

Wie als basispsycholoog wil werken en daarbij veel praktijkervaring in verschillende organisaties wil opdoen, vindt via Maandag® makkelijk een passende vacature. Bekijk de actuele vacatures voor basispsychologen en kies de stap die past bij jouw loopbaan in de ggz.